De controller in het AI-tijdperk: minder rapporten, meer richting

Controllers hebben altijd een dubbele reputatie gehad: onmisbaar voor het management, onzichtbaar voor de rest van de organisatie. Ze bouwden de modellen, maakten de variantieanalyses, leverden de dashboards — en gingen daarvoor door bergen ruwe data. Tot nu.

Wat vroeger een werkweek vroeg, doe je vandaag in een namiddag. Tools zoals de Claude-add-on in Excel maken het mogelijk om in gewone taal financiële modellen op te bouwen, scenario's te simuleren en data te laten verklaren zonder dat je een Excel-goeroe hoeft te zijn. Je typt letterlijk: 'Bouw me een rolling forecast op basis van deze dataset, met een sensitiviteitsanalyse op marge en volume' — en je hebt een werkend model. Geen manuele formules, geen verborgen fouten die je pas drie rapporten later ontdekt.

Dat verandert het werk van een financial controller én een business controller fundamenteel. De uren die vroeger gingen naar het klaarmaken van data, gaan nu naar de interpretatie ervan. En dat is precies de verschuiving die al jaren beloofd werd maar nu eindelijk concreet wordt.

De klassieke 'number cruncher' — de controller die waarde toevoegde door sneller en accurater te werken dan collega's — wordt steeds minder onderscheidend. AI doet dat werk inmiddels beter, sneller en met minder fouten. Dat wil niet zeggen dat controllers verdwijnen, maar het profiel verschuift hard.

De biggest losers zijn de mid-level profielen die hun waarde haaldden uit technische uitvoering: rapportering, consolidatie, dataverwerking. Die taken worden in sneltempo geautomatiseerd. De biggest winners zijn de controllers die AI gebruiken als hefboom: die in één dag drie scenario's bouwen die ze vroeger niet eens hadden kunnen starten, en die het gesprek met het management voeren over wat de cijfers betekenen — niet enkel wat ze zijn.

Concreet zien we al dat bedrijven minder snel instroom zoeken op junior niveau, terwijl de vraag naar ervaren business controllers die strategisch meedenken eerder groeit. Dat klinkt logisch, maar de instroom van juniors droogt op terwijl de verwachtingen naar seniors stijgen. Dat is een spanningsveld dat de komende jaren alleen maar groter wordt.

Als je vandaag een controller zoekt met drie tot vijf jaar ervaring, is de kans groot dat je jobdescriptie nog gebouwd is op vaardigheden die over twee jaar minder relevant zijn. De vraag die je jezelf moet stellen is niet 'kan deze persoon een P&L opmaken?', maar 'kan deze persoon met AI werken om sneller tot betere inzichten te komen?'

Dat betekent concreet: voeg AI-fluency toe aan je selectiecriteria. Niet als nice-to-have, maar als basisverwachting. Stel in je interviews vragen over hoe kandidaten tools zoals Copilot, ChatGPT of Claude gebruiken in hun dagelijks werk. Kandidaten die hierop een blanco blik geven, zullen over twee jaar al achterop lopen — ongeacht hun technische achtergrond.

Tegelijk: wees realistisch over wat je zoekt. De 'perfecte' AI-native controller met tien jaar ervaring bestaat nog niet. Je zal moeten kiezen tussen iemand die AI omarmt met minder ervaring, of iemand met meer ervaring die bereid is om bij te leren. Dat is een strategische keuze, geen HR-keuze.

De finance-afdeling van morgen telt waarschijnlijk minder mensen, maar die mensen doen meer. De controller die overblijft is geen rapporteringsmachine maar een strategisch klankbord voor het management. Die rol vraagt andere zachte vaardigheden: communiceren, challengen, nuanceren. En paradoxaal genoeg is het net de opkomst van AI die dat menselijke element opnieuw centraal zet.

Voor rekruteerders en hiring managers is de boodschap duidelijk: begin vandaag met het herdenken van je financiële profielen. Wie dat uitstelt, zit over drie jaar met een team dat qua mindset vijf jaar achterloopt op de markt.



Wil je weten hoe dit er concreet uitziet voor boekhouders en accountants? Of hoe de CFO-rol evolueert? Volgende week meer.